रेशम अनुराग (युएई)
नेपालको राजनीतिक इतिहासमा माओवादी आन्दोलन एउटा निर्णायक अध्याय थियो।
दश वर्ष लामो जनयुद्धले केवल सत्ताको समीकरण बदलेन, देशको सामाजिक सोच र वर्गीय चेतनामा पनि ठूलो परिवर्तन ल्यायो।
कसैले यसलाई “क्रान्तिको युग” भने, कसैले “जनताको आशाको युग”।
तर आज, ती आशाहरू धमिलिँदै गएका छन्।
हसिया–हथौडा बोकेर जनताको मुक्ति खोज्ने पार्टी,
आज सत्ताको सिँढीमा अड्किएको देखिन्छ।
हसिया–हथौडा: प्रतीकदेखि स्मृति सम्म
एक समय थियो, जब हसिया–हथौडा जनताको आत्मा थियो।
त्यो चिन्हले उत्पीडित वर्गको आवाज बोक्थ्यो,
दलित, किसान, मजदुर र सीमान्तकृत जनताको शक्ति बनेको थियो।
तर आज त्यो चिन्ह हरायो — केवल कानूनी रूपमा होइन,
भावनात्मक र विचारात्मक रूपमा पनि हरायो।
चुनाव आयोगले चिन्ह खोस्नु एउटा प्रशासनिक प्रक्रिया मात्र थियो,
तर वास्तविक चिन्ह माओवादीका नेताहरूले आफैंले गुमाए।
जनताको हकका लागि ज्यान दिने भनेर कसम खाएका हातहरू
अब कुर्सी र विलासिताको वस्त्रमा बेरिएका छन्।
क्रान्तिको आत्मा सत्ताको मिठासले बिस्तारै निलियो।
लाल झन्डाको फिका रंग
रातो झन्डा केवल रङ होइन, त्यो प्रतीक थियो —
बलिदानको, आस्थाको, र जनताको आत्मसम्मानको।
तर आज त्यो झन्डा फिक्का देखिन्छ।
अब त्यो झन्डा पहाडी गाउँका भित्तामा होइन,
नेताको गाडीको झ्यालमा मात्र टाँसिएको छ।
रातो झन्डा फहराउनेहरू जनताको बीचबाट टाढा हुँदै गए।
जनताको घर जल्दै थियो,
तर नेताहरू वातानुकूलित कोठामा भाषणको तयारी गर्दै थिए।
जनताको आन्दोलन सत्ताको व्यापारी बजारमा बेचियो।
रातो झन्डा फिक्का भयो किनभने
यसको रङ अब जनताको रगतबाट होइन,
सत्ताको धुलोबाट पोषित हुन थाल्यो।
माओवादी: आन्दोलन होइन, अवसरको संस्था वन्याे
एक समय थियो — “जनताको सरकार” भन्ने नारा देशभर गुञ्जिन्थ्यो।
तर अब माओवादी आफैं सत्ताको एउटा यन्त्र बनेको छ।
क्रान्तिको भाषा बोल्ने नेताहरू अहिले त्यही पुरानो शासकीय सोचका नायक बनेका छन्।
जनयुद्धका सहिदका परिवार अझै क्षतिपूर्तिको प्रतीक्षा गर्दै छन्,
तर नेताहरू सत्ता र ठेक्कापट्टामा रमाइरहेका छन्।
जनताको दुःख र नेताको सुखबीचको यो फरकले
माओवादीको अस्तित्वमै प्रश्न खडा गरेको छ।
“माओवादी” शब्द आज क्रान्तिको होइन,
राजनीतिक स्वार्थको पर्याय जस्तो सुनिन थाल्यो।
सक्कियो माओवादीको अस्तित्व — विचार मरेको होइन, आचरण मरेको हो
माओवादी विचार अझै सशक्त छ
वर्गीय अन्याय र उत्पीडन अझै अन्त्य भइसकेको छैन।
तर त्यो विचारलाई जीवित राख्ने आचरण मरेको छ।
नेताहरूको व्यवहार, जीवनशैली, र निर्णयहरूले
जनताको विश्वास टुक्र्याएको छ।
माओवादीको अस्तित्व सक्किनुको अर्थ
विचारको अन्त्य होइन,
विचार बोकेर हिँड्नेहरूको पतन हो।
क्रान्ति सधैं पुस्ता बदलिन्छ,
तर क्रान्तिकारी बन्ने साहस
सत्ता–सुखले हरण गरेको छ।
अन्त्यमा
इतिहास गवाही दिन्छ
जो पार्टी जनताको बलमा उठ्छ,
जनताबाट टाढा गएपछि उसको अन्त्य अवश्य हुन्छ।
माओवादीको अस्तित्व सायद संगठनको रूपमा अझै बाँकी होला,
तर जनताको मनमा त्यसको प्रभाव, विश्वास र आस्था
अब अस्त हुँदै गएको छ।
रातो झन्डा अझै कतै फहराइरहेको होला,
तर त्यो अब केवल कपडाको टुक्रा हो
त्यसमा न त जनताको आँसु बाँकी छ,
न त नेताको आत्मा।
जुम्ला दर्पण । १८ कार्तिक २०८२, सोमबार ०६:२०